Hoe een baan vinden. Interview met Trendwatcher Adjiedj Bakas

Lastig, werk vinden als starter? Tip van trendwatcher Bakas: bewijs jezelf aan de ouderen op de arbeidsmarkt. Zij delen de banen uit. Loop stage, ook als je al bent afgestudeerd. Zet een onderzoeksproject op en zoek een bedrijf waar je dat mag uitvoeren. Zoek op LinkedIn naar interessante mensen, ga naar congressen. Zoek die oudere mensen op, zij zijn degenen die jou aan een baan kunnen helpen.

De werkloosheid van de jaren tachtig was hoog en de kans op een baan laag. Zeker pas afgestudeerden, zoals Adjied Bakas, kwamen indertijd amper aan de bak. Om toch érgens te beginnen, liep hij stage bij omroep NOS. Zo kwam hij als twintiger onder de ‘bejaarden’: de mensen die de banen uitdeelden.

Je kwam in crisistijd de arbeidsmarkt op, hoe kwam je aan deze baan?
‘Ik studeerde nog communicatiekunde toen ik via mijn toenmalige vriend kon beginnen als stagiair bij de NOS. Hij was twaalf jaar ouder en werkte daar op de afdeling communicatie. Een stage was geen eis voor mijn studie, maar het waren de jaren tachtig: er was hoge werkloosheid en jongeren kwamen niet aan de bak. Zo kwam ik als twintiger onder de “bejaarden”: de 25-plussers. Veel mensen kennen alleen jonge mensen. Maar het zijn juist oudere mensen die je aan een baan kunnen helpen. Ik kreeg veel verantwoordelijkheid en werkte avonden en weekenden door, maar ik kon mezelf daar echt waarmaken. Na zes maanden werd ik als werknemer aangenomen.’

Wat deed je precies?
De NOS bestond toen nog uit vijfduizend medewerkers en dat werd opgesplitst tussen de omroep NOS en het facilitaire deel, de NOB. Mijn vriend en ik waren samen het communicatiebureau, wij deden met z’n tweeën alle interne en externe communicatie.
Bij de splitsing nam de NOS een nieuwe huisstijl aan en wij zorgden voor de implementatie daarvan; het briefpapier, het gebouw, de reportagewagens, overal moest het nieuwe logo op komen. Tegelijkertijd verloren van de vijfduizend mensen er tweeduizend hun baan. Als communicatiebureau waren wij dus ook betrokken bij HR voor de communicatie rond de ontslagen. Er heerste echt adrenaline in die tijd, het was een enorm logistiek proces.’

Je zegt wel over deze baan dat je ‘slecht nieuws acceptabel moest brengen’
‘Vergis je niet: er werden tweeduizend werknemers ontslagen. Dat is een behoorlijke krimp. Dan komt er een proces waarin bepaald moet worden wie blijft en wie vertrekt, dat is natuurlijk heel onzeker voor iedereen. Veel bedrijven doen dat op een hele grove manier. Wij hielpen HR ervoor zorgen dat de ontslagen zo vriendelijk en begripvol mogelijk verliepen. Daar hadden ze namelijk helemaal geen ervaring mee: het bedrijf was dertig jaar lang alleen maar gegroeid.

Wij gingen dus als een gek op zoek naar informatie. We keken hoe andere bedrijven dat deden, lazen boeken en spraken met psychologen over hoe je dat nieuws het beste kon brengen. Samen met HR besloten we waar er persoonlijke gesprekken met medewerkers plaatsvonden en waar de afdelingschefs dat moesten doen. Die trainden we dan in slechtnieuwsgesprekken: direct het slechte nieuws vertellen, daarna pas de verzachtende omstandigheden.

Sommigen zeggen: in je eerste baan leer je jezelf kennen. Hoe was dat bij jou?
‘Je merkt hoe je omgaat met stress en leert de boekjeswijsheid van je studie te vertalen naar de praktijk. Je kunt wel lezen over hoe je mensen moet ontslaan, maar in het echt loopt het toch anders. Ik merkte dat ik de emotionele kant van het werk erg lastig vond.

Veel mensen werkten hun hele leven al bij de NOS en dachten daar de rest van hun leven te blijven werken, en ik moest ze vertellen dat dat ophield. Dat vond ik moeilijk: het gaat toch over mensenlevens. Mijn vriend en ik konden daar gelukkig goed over praten. Maar niet te lang: anders stond onze hele relatie in het teken van werk.’

Wat is het belangrijkste dat je in deze baan hebt geleerd?
‘Ik leerde om te gaan met de emotionele kant van de economie. Voor de NOS-medewerkers was het bedrijf echt hun thuis. Het was niet alleen een plek waar ze werkten, maar ook een plek van zelfontplooiing waar ze zich nuttig voelden.
Op de tekentafel wordt vaak geen rekening gehouden met die emotionele kant van werk. Zo werden er bij de NOS zelfsturende teams ingevoerd (waarbij teams minder leunen op managers en meer verantwoordelijkheid krijgen, red.) om het middenmanagement eruit te bezuinigen. Maar dat werkte niet; niet iedereen kon zelfstandige beslissingen maken, veel mensen hadden gewoon een baas nodig. Veel van wat er wordt bedacht werkt in de praktijk niet omdat mensen nu eenmaal hun – in dit geval emotionele – beperkingen hebben. Daar probeer ik organisaties nu op te wijzen.’

Bron: Intermediair Sanne van Baar